Werkbezoek voor politici en pers over verantwoord hout
Op 17 juni bezochten vertegenwoordigers van de politiek en de pers, waaronder CDA, SP, GroenLinks, de Houtkrant en het OTAR magazine timmerfabriek Vianen Kozijntechniek in Montfoort voor een werkbezoek over het gebruik van verantwoord hout. Op het laatste moment moesten helaas een aantal partijen afzeggen in verband met onverwachte andere bezigheden. Desondanks waren de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Houtondernemingen (VVNH) en de Nederlandse Bond van Timmerfabrikanten (NBvT) verheugd de aanwezige deelnemers te verwelkomen.
De deelnemers werden tijdens het werkbezoek bijgepraat over de activiteiten van de VVNH en de NBvT om het gebruik van verantwoord hout tot norm te maken in Nederland. De twee brancheorganisaties, verantwoordelijk voor 70% van het hout dat geïmporteerd wordt en 80% van de timmerindustrie, lanceerden in december 2009 het actieplan ‘Bewust met hout 2010-2015’. ‘Bewust met hout’ richt zich op het stimuleren van de vraag naar verantwoord hout. Een tweede speerpunt is het mobiliseren van de eigen achterban om het aanbod te continueren. Zo sluiten alle leden van de VVNH en de NBvT zich aan bij een gecertificeerde handelsketen (FSC, PEFC, Keurhout) en rapporteren zij jaarlijks het aandeel aantoonbaar duurzaam hout ten opzichte van de totale inkoop/import. Paul van den Heuvel, directeur van de VVNH, maakt tijdens het werkbezoek de resultaten uit 2010 bekend. In 2010 was 71% van het hout dat de VVNH leden importeren aantoonbaar afkomstig uit duurzaam beheerde bossen (FSC, PEFC). Een resultaat om trots op te zijn gezien de moeilijke economische tijden.
Vervolgens lichten Mark Diepstraten van houthandel G. Wijma & Zonen en Ton Leliveld van timmerfabriek Vianen Kozijntechniek het belang van duurzaam bosbeheer en de kansen en knelpunten van het gebruik van verantwoord hout in de praktijk toe. Tot slot presenteert Geert Ritsema, coördinator internationale campagnes van Milieudefensie, de uitkomsten van het onderzoek ‘Van oerwoud naar overheid’. Milieudefensie onderzocht 56 bouwprojecten van de overheid in hoeverre het duurzaam inkoopbeleid van de overheid op het gebied van hout ook daadwerkelijk in de praktijk wordt toegepast. De onderzochte bouwprojecten zijn gecategoriseerd in groen (duurzaam hout gevraagd en geleverd), oranje (duurzaam hout gevraagd, maar niet geleverd) en rood (geen duurzaam hout gevraagd en ook niet geleverd). Van de onderzochte projecten was 36% groen, 39% oranje en 25% rood. Het onderzoek laat daarmee zien dat de ambities van de overheid op het gebied van het Duurzaam Inkopen van hout en de praktijk nog ver uit elkaar liggen. Uit het rapport komen een aantal duidelijke aanbevelingen naar voren, zoals het zorgen voor een goed geformuleerde eis in het bestek, het stellen van kwaliteitseisen in het bestek in plaats van te vragen om een specifieke houtsoort, het werken met gecertificeerde leveranciers en het controleren van het geleverde hout. De presentaties bieden stof voor een inspirerende discussie, waarbij een drietal zaken aan bod komen:
MTCS
Staatssecretaris Atsma heeft een brief naar de Tweede Kamer gestuurd, waarin hij zijn voornemen toelicht om MTCS goed te keuren. De milieuorganisaties zijn het niet eens met de werkwijze van Atsma. Er loopt een bezwaarprocedure van de milieuorganisaties en zij vinden dat Atsma de uitslag hiervan moet afwachten. In een kort geding waarvan de uitslag op 20 juni was, kregen de milieuorganisaties hierin gelijk. De sector steunt Atsma wel in zijn voornemen. Maleisië is met een eigen certificeringsysteem gekomen en heeft 20 jaar geïnvesteerd om tot de MTCS standaard te komen. “Wij vinden het belangrijk dit te ondersteunen. Met goede afspraken kunnen we de geboekte vooruitgang op het gebied van duurzaam bosbeheer doorzetten, in plaats van de geleverde inspanningen teniet te doen en het land te ontmoedigen door te gaan met MTCS. Dat zou zeer onwenselijk zijn! Wij ondersteunen de werkwijze van TPAC, maar vinden dat Atsma goede redenen heeft om MTCS goed te keuren.”, aldus Paul van den Heuvel, directeur van de VVNH. Ondanks dat de deelnemers het er niet over eens zijn of MTCS al dan niet goedgekeurd moet worden, is men het er wel over eens dat er een einde moet komen aan de discussie over wat wel of niet duurzaam is. Om het gebruik van verantwoord hout in Nederland tot norm te kunnen maken, is duidelijkheid nodig over wat al dan niet duurzaam is. Onduidelijkheid is funest voor alle betrokkenen en staat de echte transitie in de weg. FSC en PEFC internationaal zijn goedgekeurd door de overheidscommissie TPAC. Over het Maleisische keurmerk MTCS is nog geen duidelijkheid.
Verantwoord hout versus andere materialen
Het behoud van de bossen en het gebruik van verantwoord hout zijn belangrijke thema’s van milieuorganisaties zoals Milieudefensie, gezien de sociale en ecologische gevolgen van niet duurzaam bosbeheer. De sector is blij met de kritische blik van de milieuorganisaties en er wordt vaak samen opgetrokken, bijvoorbeeld in het kader van de Europese wetgeving tegen illegaal hout en de lobby voor de inzet van financiële instrumenten om duurzaam hout aantrekkelijker te maken. Toch merkt de sector dat vooral de discussies rond keurmerken en het gebruik van ‘fout hout’ het imago van hout als duurzaam bouwmateriaal geen goed doen. “Concurrerende materialen doen hier hun voordeel mee.”aldus Jan Douma, directeur van de NBvT. “ Het is de vraag of we een stap voorwaarts maken wat betreft duurzaamheid wanneer de markt massaal overstapt op kozijnen van andere materialen zoals kunststof en aluminium?“ Hout afkomstig uit duurzaam beheerde bossen is een bijzonder duurzaam bouwmateriaal als hernieuwbare grondstof en vastlegger van CO2. Bovendien kunnen we bossen wereldwijd alleen beschermen door ze economische waarde te geven (door verantwoord hout te oogsten). Anders wordt het bos omgezet in andere landgebruiksvormen, zoals landbouw of plantages. Minder hout gebruiken door over te stappen op andere materialen, betekent niet dat we de bossen beschermen. Milieudefensie geeft aan graag mee te willen denken over een vergelijkende studie waarin de ecologische en sociale omstandigheden worden meegenomen waaronder de verschillende bouwmaterialen tot stand komen.
Overheidsprogramma duurzaam inkopen van hout
Uit het onderzoek van Milieudefensie ‘Van oerwoud naar overheid’ komen een aantal duidelijke aanbevelingen naar voren om het duurzaam inkopen van hout beter in de praktijk te brengen. Een belangrijke regiefunctie van de rijksoverheid is daarbij belangrijk. Alle overheden varen nu een eigen koers (gemeenten, waterschappen, provincies, rijk), terwijl er instrumentarium is ontwikkeld door de rijksoverheid met TPAC. De sector neemt het initiatief om overheidsinkopers te informeren met een brochure met praktische tips voor het duurzaam inkopen van hout. Het ministerie heeft toegezegd het initiatief van de sector te willen ondersteunen en ook Milieudefensie wil meewerken. Medio september wordt de brochure uitgebracht en misschien volgt er een bijeenkomst in het najaar met vertegenwoordigers van de verschillende overheden. De deelnemers zijn het erover eens dat duurzaam inkopen van hout niet ingewikkeld hoeft te zijn, maar je moet als inkoper wel weten waar je op moet letten.
Presentatie Paul van den Heuvel, VVNH
Presentatie Mark Diepstraten, Wijma
Presentatie Ton Leliveld, Vianen Kozijntechniek
Presentatie Geert Ritsema, Milieudefensie
